အေရွ႔ပိုးကရင္အေခၚ (အင္း႓ူးသင္႔ေခါဟ္) ေအာင္းဗူးေသာင္႔ခြတ္သည္ ေကာက္သစ္စားျခင္းျဖစ္သည္။ ကရင္လူမ်ဳိးတို႔တြင္ ေတာင္ယာလုပ္ငန္းႏွင္႔ လယ္ယာလုပ္ငန္းမွ သီးႏွံမ်ားေပၚလာေသာအခါ ေကာက္သစ္စားပြဲကို အစဥ္အလာတစ္ရပ္အျဖစ္ ျပဳလုပ္ေလ႔ရွိသည္။
အေရွ႔ပိုးကရင္လူမ်ဳိးတို႔တြင္ တစ္ရြာတစ္ပုဒ္ဆန္း တစ္ေက်ာင္းတစ္ဂါထာဆိုသလို ေကာက္သစ္စားျခင္းႏွင္႔ပတ္သက္၍ အမ်ဴိးမ်ိဴးအဖံုဖံုျပဳလုပ္ၾကေလသည္။ အခ်ိဴ႔ကတစ္အိမ္ေထာင္ျခင္း၊ တစ္ဦးျခင္း အခ်ဴိ႔က ရြာအလိုက္စုေပါင္း၍ ေကာက္သစ္စားပြဲျပဳလုပ္ၾကသည္။ သို႔ရာတြင္လုပ္ထံုးလုပ္နည္းမ်ား အနည္းငယ္ကြဲလြဲေနျခင္းမွအပ ရည္ရြယ္ခ်က္ႏွင္႔ ရုိူးရာအစဥ္အလာတို႔မွာ အတူတူပင္ျဖစ္၏။ ေရွးအခါက ေကာင္သစ္စားပြဲ ျပဳလုပ္ရာတြင္ တစ္ေဒသႏွင္႔ တစ္ေဒသ အခ်ိန္ကာလအားျဖင္႔ မတူညီၾကေခ်။ ေကာက္ေစာေကာက္လွ်င္ ထြက္ေသာေဒသတြင္ နတ္ေတာ္လဆန္းမွ အစျပဳ၍ ျပဳလုပ္ၾကသည္။ အခ်ဴိ႔ေသာေဒသတြင္ စပါးမ်ားရိတ္သိမ္းၿပီးသည္႔ ျပာသုိလဆန္းတြင္ ျပဳလုပ္ၾကသည္။
တူညီေသာအခ်က္တစ္ခ်က္မွာ လဆန္းရက္တြင္သာ ေကာက္သစ္စားပြဲျပဳလုပ္ေလ႔ရွိၿပီး လဆုတ္ရက္မ်ားတြင္ ျပဳလုပ္ျခင္းမရွိၾကေခ်။ ယခုအခါ အမ်ားစုတို႔က လက္ယာလုပ္ငန္းမ်ားရိတ္သိမ္းၿပီးသည္႔ ျပာသိုလဆန္းတြင္ ျပဳၾကသည္။ မ်က္ေမွာက္တြင္ ျပာသိုလဆန္း ၁ ရက္ေန႔သည္ တရား၀င္ကရင္အမ်ဴိးသား ႏွစ္သစ္ကူးေန႔အျဖစ္ သတ္မွတ္ျပဌာန္းလ်က္ရွိရာ ႏွစ္သစ္ကူးက်င္းပရင္း ေကာက္သစ္စားပြဲကို တခမ္းတနားျပဳလုပ္ၾကေလသည္။ သို႔ျဖင္႔ ကရင္ေကာက္သစ္စားပြဲသည္ ကရင္အမ်ဴိးသားႏွစ္သစ္ကူးေန႔အျဖစ္ တည္ရွိလာေပသည္။
ေကာက္သစ္စားပြဲ ျပဳလုပ္ေတာ႔မည္ဆိုပါက တစ္ရက္ႀကိဳတင္၍ မနက္ေစာေစာအခ်ိန္တြင္ စပါးက်ီမွ ေကာက္ဦးစပါး ေကာက္ညွင္းတို႔ကိုထုတ္ယူၿပီး ေနလွန္းရေလသည္။ ေနလွန္းၿပီးစပါးမ်ားကိုဖြတ္ေထာင္းရန္ ဆံုႏွင္႔ က်ည္ေပြ႔က မဂၤလာက်က္သေရရွိေစရန္ ျပဳျပင္ရသည္။ ဆံုႏွင္႔က်ည္ေပြ႔ကို မဂၤလာက်က္သေရရွိေစရန္ ျပဳရာတြင္ ဆံု၏ခါးလည္၊ က်ည္ေပြ႔၏ခါးလည္တြင္ (ေထာဟ္ကာင္ေကာ၀္ေယာဟ္) ထူးကိုင္ကြတ္ညြန္႔ ေခၚ ဍရင္ေကာက္ႏြယ္ျဖင္႔ ရစ္ပတ္လိုက္ရသည္။ ထိုသို႔ရစ္ပတ္ေနစဥ္ က်က္သေရတိုးတက္ပါေစ၊ မဂၤလာရွိပါေစ ေဘးကင္းရန္ကင္းရွိပါေစဟူ၍ ဆုေတာက္းပတၳာနာျပဳၾကသည္။ ဍရင္ေကာက္ႏြယ္ကို မဂၤလာအျဖစ္အသံုးျပဳျခင္းမွာ ဍရင္ေကာက္ႏြယ္သည္ ေႏြမိုးေဆာင္း ဥတုသံုးလီ ရွင္သန္ၿပီးညိူႏြမ္ျခင္းမရွိသျဖင္႔ အစဥ္အဆက္ ျမဲသည္႔သေဘာ အျမဲတမ္းစိမ္းလမ္းစိုေျပ၍ က်က္သေရရွိသည္႔သေဘာ ျဖစ္သည္ဟုေရွးလူႀကီးမ်ားက ဖြင္႔ဆိုထားခဲ႔သည္။ ေနလွန္းေသာစပါး သို႔မဟုတ္ ေကာက္ညွင္းတို႔ကို မဂၤလာျပဳထားေသာဆံုႏွင္႔ မဂၤလာျပဳထားေသာက်ည္ေပြ႔တို႔ျဖင္႔သာ ဆန္ျဖဴျဖစ္ေအာင္ေထာင္းယူရသည္။ စပါးကိုဆန္လံုးတီးအျဖစ္ တစ္ဆင္႔ႀကိတ္ယူျခင္း မျပဳရေခ်။ မဂၤလာျပဳထားေသာ ဆန္ျဖဴ သို႔မဟုတ္ ေကာက္ညွင္းကိုသာ ခ်က္ျပဳတ္ၿပီး ေကာက္သစ္စားရသည္။အျခားဆန္ျဖဴ ေကာက္ညွင္းဆန္တို႔ျဖင္႔ ခ်က္ျပဳတ္စားေေသာက္ပါက ေကာက္သစ္စားပြဲမေျမာက္ေတာ႔ေခ်။
ေကာက္သစ္စားပြဲတြင္ ဟင္းလ်ာအျဖစ္ ပိန္းဥႏွင္႔ခရုေရာခ်က္ေသာဟင္း ထိုသို႔မရရွိပါက ဖားသားႏွင္႔ပိန္းဥေရာခ်က္ေသာဟင္း ပါရွိသည္။ အျခားေသာ ဟင္းလ်ာတို႔ျဖင္႔ စားေသာက္ႏုိင္ေသာ္လည္း ဟင္းရန္အျဖစ္သာထားရသည္။ ေကာက္သစ္စားပြဲ စားေသာက္၀ိုင္းတြင္ ေကာက္သစ္ထမင္းႏွင္႔ ပိန္းဥခရုဟင္းကိုသာ စားေသာက္က်င္းပရသည္။ ''ဃွဴးထီၟ ေဍေခႜာဟ္ အင္းဖံင္႔ဍိင္ ဖႜံဳအင္း႓ူးသင္႔ မင္းယူယိင္'' အဓိပၸာယ္မွာ ပိန္းဥႏွင္႔ခရုေရာခ်က္ေသာ ဟင္းလ်ာၿမိန္တို႔ျဖင္႔ ကရင္လူမ်ဴိးတို႔ ေပ်ာ္ရႊင္ခ်မ္းေျမ႔စြာ ေကာက္သစ္စားၾကသည္ဟူ၍ျဖစ္သည္။ ေရွးလူႀကီးမ်ားဆိုအရ ပိန္းဥသည္တစ္ေႏြပတ္လံုး ေနပူထဲရွိ၍ ေျခာက္ေနေသာ္လည္း မိုဦးက်၍ အစိုဓါတ္ႏွင္႔ထိလွ်င္ အပင္ေပါက္ျမဲရွိသည္။ ဥတုသံုးပါး ခံႏုိင္ေသာ သတၱိရွိသည္။ ထိုဥတို႔ျဖင္႔မဂၤလာယူၿပီး ေကာက္သစ္စားပြဲတြင္ ဟင္းလ်ာအျဖစ္ စားသံုးပါက အမ်ဴိးစဥ္ဆက္ မ်ဴိးဆက္မပ်က္ႏုိင္ဘဲ တည္တံ႔ႏုိင္သည္ဟု နိမိတ္ယူသည္။ ခရုႏွင္႔ဖားတို႔မွာလည္း ေႏြရာသီတြင္ အင္းအိုင္မ်ား ခန္းေျခာက္ေစကာမူ ေျမေအာက္ပတ္ၾကားအက္တို႔တြင္ ေအာင္းေနၿပီး မိုးဦးက်လွ်င္ ျပန္၍ေပၚလာႏုိင္သျဖင္႔ ဥတုသံုးပါးကို ခံႏုိင္ေသာ သတၱ၀ါျဖစ္သည္။ ယင္းသည္လည္း အမ်ဴိးစဥ္ဆက္ တည္တံ႕၍ တနည္းမွာလည္း ရွာ၍ရလြယ္ေသာေၾကာင္႔ ေကာက္သစ္မဂၤလာ ဟင္းလ်ာအျဖစ္ ေရြးခ်ယ္ရျခင္းျဖစ္သည္ဟု ဆိုၾကသည္။ ေကာက္သစ္စားပြဲတြင္ အေရွ႔ဘက္ ေန၀န္းထြက္ျပဴစ ျပဳလွ်င္ျပဳခ်င္း စတင္ရသည္။ အလင္းေရာင္ရလွ်င္ရခ်င္း စတင္စားေသာက္ျခင္း ျပဳရသည္။ ေကာက္သစ္ထမင္းႏွင္႔ဟင္းကို ဦးစြာခူးခပ္၍ ဘုန္းေတာ္ႀကီးေက်ာင္းသို႔ပို႔ၾကသည္။ ေကာက္သစ္စားပြဲတြင္ လူစံုၿပီရွိသည္႔အခါ ထမင္းႏွင္႔ဟင္းမ်ားကို လင္ပန္းသို႔မဟုတ္ ေဒါင္းလန္းတစ္ခ်ပ္တြင္ထည္႔လိုက္သည္။ ေကာက္ညွင္းထုပ္ ခြက္ျပင္မ်ားကိုေရာ၍ ထည္႔လိုက္သည္။ ေကာက္သစ္စားျခင္းမျပဳမီ ဆုေတာင္းပတၳနာျပဳရာတြင္-
ယခုလို ေကာက္ဦးေကာက္ဖ်ားသီးႏွံတို႔ျဖင္႔ ရဟန္းသံဃာမ်ား သက္ႀကီးရြယ္အိုတို႔အား စားဦးစားဖ်ား ေကၽြးေမြးရေသာအက်ဴိးေၾကာင္႔ ဘုနး္တန္ခိုးႀကီး၍ အသက္ရွည္ပါေစ၊ အနာေရာဂါကင္း၍ က်န္းမာသန္စြမ္းပါေစ၊ ႀကီးပြားတိုးတက္၍ အိမ္သူအိမ္သားအားလံုးအားၾကံတိုင္းေအာင္ ေဆာင္တိုင္းေျမာက္၍ စိတ္၏ခ်မ္းသာျခင္း ကိုယ္၏ခ်မ္းသာျခင္း ျပည္႔၀ပါေစ၊ ေကာက္သီးေကာက္ႏွံမ်ား ေပါၾကြယ္၀ပါေစဟူေသာ အဓိပၸာယ္ေဆာင္သည္႔ ဆုေတာင္းမ်ားကို ျပဳၾကသည္။ ထို႔ေနာက္အဘိုးအဘြားတို႔က ေကာက္သစ္ထမင္း ေကာက္ဦးဟင္းကို အနည္းငယ္စီ စားေသာက္ၾကသည္။ ထိုသို႕ ေကာက္သစ္ထမင္းဟင္းကို စတိသေဘာျဖင္႔ စားေသာက္ၿပီး အျခားေသာဟင္းရန္တို႔ျဖင္႔ တေပ်ာ္တပါးစြမ္းႏုိင္သေလာက္ ေကြၽးေမြးၾကေလသည္။ ေကာက္သစ္ထမင္း ေကာက္ဦးဟင္းကို စားေသာက္ရျခင္းျဖင္႔ အထက္ဆုေတာင္းခ်က္အတိုင္း ခံစားရရွိ၍ ေကာက္သစ္စားပြဲတြင္ ရြာသူရြာသားမ်ား သြားေရာက္စားေသာက္ေလ႔ရွိသည္။ အခ်ဴိ႔ေသာေဒသတြင္ စုေပါင္းေကာက္သစ္ပြဲ က်င္းပရာ၌ အႀကိဳေန႔ညတြင္ အတီးအမႈတ္ အကအခုန္ ဒံုးတို႔ျဖင္႔ ညဦးပိုင္းတြင္ ကျပေဖ်ာ္ေျဖၿပီး ညနက္ပိုင္းတြင္ ဆ္ုအာင္လင္ (ေခၚ)ေတးသီးပြဲ (၀ါ) ေအာပြဲကို က်င္းပၾကေလသည္။ နံနက္ေနထြက္စအခ်ိန္တြင္ ေကာက္သစ္စားပြဲကို တေပ်ာ္ေပါးစားေသာက္ၾကေလသည္။
